ಇತ್ತೀಚಿನ ಜಾಗತಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಇಂಧನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಅಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿವೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸೈನಿಕ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಗಳು Cooking gas (LPG) ಪೂರೈಕೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಹೊಡೆತ ನೀಡುತ್ತಿವೆ. ಭಾರತವು ತನ್ನ ಅಗತ್ಯದ ಬಹುಪಾಲು ಅಡುಗೆ ಅನಿಲವನ್ನು ವಿದೇಶಗಳಿಂದ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ, ಈ ರೀತಿಯ ಜಾಗತಿಕ ಅಡಚಣೆಗಳು ನೇರವಾಗಿ ದೇಶೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ, ಕೊರತೆ, ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪೂರೈಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿಳಂಬವು ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ.
ಈ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ, ಪರ್ಯಾಯ ಇಂಧನ ಮೂಲಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಪಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಂದ ಅಡುಗೆ ಅನಿಲ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಮರುಪ್ರಸ್ತುತವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಸಗಣಿಯಿಂದ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಜೈವಿಕ ಅನಿಲ (Biogas) ಮತ್ತೆ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ.
ಜೈವಿಕ ಅನಿಲ( Gas )ದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ
ಸಗಣಿಯಿಂದ ಅನಿಲ ಉತ್ಪಾದನೆ ಯಾವುದೇ ಹೊಸ ಆವಿಷ್ಕಾರವಲ್ಲ. ಇದು ದಶಕಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಿತವಾಗಿದ್ದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ. 1970 ಮತ್ತು 1980ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕುಟುಂಬಗಳು ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳ ಬಳಿಯೇ ಸಣ್ಣ ಮಟ್ಟದ ಜೈವಿಕ ಅನಿಲ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಂಡು ಅಡುಗೆಗಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು “ಗೋಬರ್ ಗ್ಯಾಸ್” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ಆದರೆ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ LPG ಸಿಲಿಂಡರ್ಗಳ ಲಭ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ, ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಹೊರಬಿದ್ದವು. ಇತ್ತೀಚಿನ ಇಂಧನ ಸಂಕಷ್ಟ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಜೈವಿಕ ಅನಿಲವು ಕೇವಲ ಅಡುಗೆಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗೂ ಬಳಸಬಹುದಾದ ಬಹುಮುಖ ಇಂಧನವಾಗಿದೆ. ಇದು ಗ್ರಾಮೀಣ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಗೆ ದಾರಿ ತೋರಿಸುವ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನವಾಗಬಹುದು.
ಜಾಗತಿಕ ಸಂಘರ್ಷ ಮತ್ತು ಇಂಧನ ಪೂರೈಕೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ
ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಪ್ರದೇಶವು ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಇಂಧನ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ LPGನ ದೊಡ್ಡ ಭಾಗವು ಈ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕತಾರ್, ಯುಎಇ, ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ, ಕುವೈತ್ ಮತ್ತು ಓಮನ್ ದೇಶಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಪೂರೈಕೆದಾರರು.
ಇರಾನ್ನ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವ ಹೋರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿ ಮೂಲಕ ಬಹುತೇಕ ಇಂಧನ ಸಾಗಣೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಯುದ್ಧ ಅಥವಾ ಸಂಘರ್ಷ ಉಂಟಾದರೆ, ಅದು ನೇರವಾಗಿ ಸಾಗಣೆಯನ್ನು ಪರಿಣಾಮಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಈ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅಡಚಣೆಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಪೂರೈಕೆಯಲ್ಲಿ ಏರುಪೇರು ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಇದರಿಂದಾಗಿ ದೇಶೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತಿವೆ:
- ಅಡುಗೆ Gas ದ ಕೊರತೆ
- ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ
- ಹೋಟೆಲ್ಗಳು ಮತ್ತು ವಸತಿ ಗೃಹಗಳ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಯ
- ಆಹಾರ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಸರಬರಾಜಿನ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ
ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ದೇಶೀಯವಾಗಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಮೂಲಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಅಗತ್ಯವಾಗಿವೆ.
ಜೈವಿಕ Gas ಉತ್ಪಾದನೆಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ
ಜೈವಿಕ ಅನಿಲವು ಸಗಣಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಜೈವಿಕ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಅನಿಲವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು “ಅನೈರೋಬಿಕ್ ಡೈಜೆಷನ್” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಗಣಿಯನ್ನು ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಿ ಒಂದು ಮುಚ್ಚಿದ ಗುಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದಾಗ, ಅದರೊಳಗಿನ ನಿರ್ಗಾಳಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳು ಸಕ್ರಿಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಇವು ಸಗಣಿಯನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹುದುಗಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಹುದುಗುವಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮೀಥೇನ್ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಬನ್ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ ಅನಿಲಗಳು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತವೆ.
ಈ ಅನಿಲದಲ್ಲಿ ಮೀಥೇನ್ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಸುಲಭವಾಗಿ ಉರಿಯುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಅಡುಗೆಗಾಗಿ ಬಳಸುವ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶವಾಗಿದೆ.
ಹುದುಗುವಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ವಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅನಿಲ ಉತ್ಪಾದನೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಈ ಜೈವಿಕ ಗ್ಯಾಸ್ ಬಗ್ಗೆ ಇನು ಸ್ವಲ್ಪ ತಿಳಕೋಳಿ 👇 ಇದನ್ನೂ ಓದಿ
ಜೈವಿಕ ಅನಿಲ ( Gas )ಘಟಕದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ
ಜೈವಿಕ ಅನಿಲ ಘಟಕವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೆಳಗಿನ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ:
- ಸಗಣಿ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಮಿಶ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ಇನ್ಲೆಟ್
- ಹುದುಗುವಿಕೆಗಾಗಿ ಡೈಜೆಸ್ಟರ್ ಟ್ಯಾಂಕ್
- ಅನಿಲ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಾಗಿ ಗ್ಯಾಸ್ಟ್ಯಾಂಕ್
- ಪೈಪ್ಗಳ ಮೂಲಕ ಅಡುಗೆಗೃಹಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕ
ಈ ಘಟಕವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರೆ, ಒಂದು ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದಷ್ಟು ಅನಿಲವನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪಡೆಯಬಹುದು.
ಒಂದು ದಿನಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 50 ಕಿಲೋಗ್ರಾಂ ಸಗಣಿ ಲಭ್ಯವಿದ್ದರೆ, ಒಂದು ಕುಟುಂಬದ ಅಡುಗೆ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಸಾಕಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎರಡು ಅಥವಾ ಮೂರು ಹಸುಗಳಿದ್ದರೆ ಈ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಗಣಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
ಜೈವಿಕ ಅನಿಲದ ಬಹುಮುಖ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು
ಜೈವಿಕ ಅನಿಲದ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಅನೇಕ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ಇವು ಆರ್ಥಿಕ, ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿವೆ.
ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು:
- ಅಡುಗೆ ಅನಿಲದ( cooking gas)ಖರ್ಚು ಬಹಳಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ
- ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ
- ಪರಿಸರ ಮಾಲಿನ್ಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ
- ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಸ್ತುಗಳ ಸಮರ್ಪಕ ಬಳಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ
- ಹುದುಗಿದ ಸಗಣಿ ಉತ್ತಮ ಸಾವಯವ ಗೊಬ್ಬರವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು
- ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗೂ ಬಳಸಬಹುದು
ಆರ್ಥಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಜೈವಿಕ ಅನಿಲ
LPG ಸಿಲಿಂಡರ್ಗಳ ಬೆಲೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಏರಿಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಒಂದು ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ತಿಂಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಸಿಲಿಂಡರ್ ಬೇಕಾದರೆ, ಅದರ ವೆಚ್ಚವು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಇದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಜೈವಿಕ ಅನಿಲ ಘಟಕವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ನಂತರದ ನಿರ್ವಹಣಾ ವೆಚ್ಚ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ. ದಿನಕ್ಕೆ ಒಂದು ರೂಪಾಯಿಗೂ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಅಡುಗೆ ಅನಿಲವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಗತಿ.
ಆದರೆ ಆರಂಭಿಕ ಹೂಡಿಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ಇರಬಹುದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಘಟಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಸುಮಾರು 50,000 ರೂಪಾಯಿಗಳ ವೆಚ್ಚವಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಇದು ದೀರ್ಘಕಾಲದಲ್ಲಿ ಲಾಭದಾಯಕ ಹೂಡಿಕೆ ಆಗುತ್ತದೆ.
ಸರ್ಕಾರದ ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಗಳು
ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಜೈವಿಕ ಅನಿಲವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಹಲವಾರು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದೆ. 1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿಯೇ ಅನಿಲ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯಗಳು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಕೂಡ ಮಾಡಿವೆ.
ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಯೋಜನೆಗಳ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಮಂದಗತಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ. ಸಬ್ಸಿಡಿ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ನೆರವು ಸರಳವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದರೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮುಂದಾಗಬಹುದು.
ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ:
- ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆಗಳು
- ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶಗಳು
- ವಸತಿ ಸಮುಚ್ಚಯಗಳು
- ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಆವರಣಗಳು
ಈ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಲಭ್ಯವಿರುವುದರಿಂದ, ಜೈವಿಕ ಅನಿಲ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಇದು ಉತ್ತಮ ಅವಕಾಶವಾಗಿದೆ
ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಹುಡುಕಾಟ ಇದ್ದರೆ ಇದನ್ನು ಓದಿ 👇
ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಅನುಭವ
ಕೆಲವು ಕೃಷಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಜೈವಿಕ ಅನಿಲ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಗಣಿಯಿಂದ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಅಡುಗೆ ಮನೆಯ ತ್ಯಾಜ್ಯದಿಂದಲೂ ಅನಿಲ ( gas) ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಈ ರೀತಿಯ ಮಾದರಿ ಯೋಜನೆಗಳು, ಇತರರಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡುತ್ತಿವೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸಹಾಯ ಗುಂಪುಗಳು ಮತ್ತು ರೈತರು ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಭವಿಷ್ಯದ ದಾರಿ
ಇಂಧನದ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಜೈವಿಕ ಅನಿಲವು ಶಾಶ್ವತ ಪರಿಹಾರವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿದೆ.
ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾರತದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಇದು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನವಾಗಬಹುದು. ರೈತರು ತಮ್ಮ ಪಶುಸಂಪತ್ತಿಯಿಂದಲೇ ಇಂಧನವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿಕೊಂಡು, ಖರ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಇದು ಉತ್ತಮ ಪರಿಹಾರವಾಗಿದೆ.
ಸರ್ಕಾರ, ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದರೆ, ದೇಶವು ಇಂಧನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ ಸಾಧಿಸಬಹುದು.